Docker Install လုပ်ပြီးရင် ပထမဦးစွာ အသုံးပြုရမယ့် Docker Commands များ
မင်္ဂလာပါ စာဖတ်သူတို့ရေ၊ အရင်အပိုင်းတွေမှာ Docker ကို ကွန်ပျူတာထဲ ဘယ်လို Install လုပ်ရမလဲဆိုတာ Linux၊ macOS၊ Windows စနစ်တွေမှာ ရှင်းပြခဲ့ပြီးပြီ။ အခု သင့်ကွန်ပျူတာမှာ Docker အဆင်သင့် ဖြစ်နေပြီဆိုရင် တကယ်လက်တွေ့ စမ်းသုံးကြည့်ဖို့ အချိန်ရောက်ပါပြီ။ ဒါပေမယ့် Docker ကို ဘယ်လို အလုပ်လုပ်ခိုင်းမလဲ? အဲဒီအတွက် ကျွန်တော်တို့ ညွှန်ကြားချက်တွေ—ဆိုလိုတာက “Commands” တွေ—ကို သုံးရပါတယ်။ ဒီညွှန်ကြားချက်တွေကို Terminal (Linux, macOS) ဒါမှမဟုတ် Command Prompt/PowerShell (Windows) မှာ ရိုက်ပြီး Docker ကို ထိန်းချုပ်လို့ ရပါတယ်။
ဒီတစ်ခါမှာ Docker Install လုပ်ပြီးတာနဲ့ ပထမဦးစွာ သုံးသင့်တဲ့ အခြေခံ Commands တချို့ကို ရှင်းပြပေးပါမယ်။ ဒါတွေက သင့်ကို Docker နဲ့ စတင် ရင်းနှီးလာအောင် ကူညီပေးမှာပါ။ နည်းပညာ အသစ်ဖြစ်နေရင်တောင် စိတ်မပူပါနဲ့၊ ဥပမာလေးတွေ ထည့်ပြီး အရမ်းရိုးရှင်းအောင် ရှင်းပြသွားပါမယ်။ အဆင်သင့်ဖြစ်ပြီလား? စလိုက်ကြရအောင်။
၁. docker --version – Docker ဗားရှင်း စစ်ဆေးခြင်း
ဘာလုပ်တာလဲ?
ဒီညွှန်ကြားချက်က သင့်ကွန်ပျူတာမှာ Install လုပ်ထားတဲ့ Docker ရဲ့ ဗားရှင်းနံပါတ်ကို ပြပေးပါတယ်။ ဒါက Docker ကို စသုံးတဲ့အခါ ပထမဆုံး စမ်းကြည့်သင့်တဲ့ Command ပါ။
ဘယ်လို သုံးမလဲ?
Terminal (ဒါမှမဟုတ် Command Prompt) ဖွင့်ပြီး ဒီလို ရိုက်ပါ။
docker --versionဘာတွေ့ရမလဲ?
ဥပမာ၊ “Docker version 24.0.7, build afdd53b” လိုမျိုး ပြပေးပါတယ်။ ဒါဆိုရင် Docker က အဆင်သင့် ဖြစ်နေပြီဆိုတာ သိနိုင်ပါတယ်။
ဥပမာ:
ဒါက သင်ဟာ စက်ဘီးတစ်စီး ဝယ်ပြီးရင် ဘီးမှာ နံပါတ်တပ်ထားတဲ့ စာရွက်လေး ကြည့်ပြီး ဘယ်မော်ဒယ်လဲ သိတာနဲ့ အတူတူပါပဲ။ ဒီလို စစ်ကြည့်တာက စက်ဘီးရှိမရှိ၊ အဆင်ပြေမပြေ သိဖို့ ပထမဆုံး လုပ်သင့်တာပါ။
၂. docker info – Docker ရဲ့ အခြေအနေ သိခြင်း
ဘာလုပ်တာလဲ?
ဒီ Command က Docker ရဲ့ အသေးစိတ် အချက်အလက်တွေကို ပြပေးပါတယ်။ ဥပမာ၊ Container ဘယ်နှစ်ခု အလုပ်လုပ်နေလဲ၊ Image ဘယ်နှစ်ခု ရှိလဲ၊ သင့်ကွန်ပျူတာရဲ့ အချက်အလက်တွေ စတဲ့ အကုန်ပါပါတယ်။
ဘယ်လို သုံးမလဲ?
docker infoဘာတွေ့ရမလဲ?
စာတွေ အများကြီး ထွက်လာပါလိမ့်မယ်။ ဥပမာ၊ “Containers: 0”၊ “Images: 0” လို့ ပြရင် အခုထိ ဘာမှ မသုံးရသေးဘူးလို့ ဆိုလိုပါတယ်။
ဥပမာ:
ဒါက သင်ဟာ မုန့်ဖုတ်စက်တစ်လုံး ဝယ်ပြီးရင် အဲဒီစက်ရဲ့ အခြေအနေ—ဘယ်လောက် သန်မာလဲ၊ ဘယ်လို အလုပ်လုပ်လဲ—ကို စစ်ဆေးတာနဲ့ ဆင်တူပါတယ်။ ဒီလို ကြည့်တာက Docker က အဆင်ပြေမပြေ သိဖို့ အထောက်အကူ ဖြစ်ပါတယ်။
၃. docker run hello-world – ပထမဆုံး Container ဖွင့်ခြင်း
ဘာလုပ်တာလဲ?
ဒီ Command က Docker ကို စမ်းဖွင့်ပြီး အလုပ်လုပ်ကြောင်း သက်သေပြဖို့ သုံးတဲ့ အရာပါ။ “hello-world” ဆိုတဲ့ Image ကို ဒေါင်းလုပ်ဆွဲပြီး Container တစ်ခု ဖန်တီးကာ စာတစ်ကြောင်း ပြပေးပါတယ်။
ဘယ်လို သုံးမလဲ?
docker run hello-worldဘာတွေ့ရမလဲ?
ပထမဆုံး ဒေါင်းလုပ်ဆွဲနေတာကို ပြပြီး နောက်ဆုံး “Hello from Docker!” ဆိုတဲ့ စာကို ပြပါလိမ့်မယ်။ ဒါဆိုရင် Docker က အလုပ်လုပ်နေပြီဆိုတာ သေချာပါတယ်။
ဥပမာ:
ဒါက သင်ဟာ မုန့်ဖုတ်စက်ကို စမ်းဖွင့်ပြီး မုန့်တစ်လုံး ဖုတ်ကြည့်တာနဲ့ အတူတူပါပဲ။ မုန့်ဖုတ်ပြီးရင် စက်က အဆင်ပြေတယ်ဆိုတာ သိသွားသလို၊ ဒီ Command ကလည်း Docker က အဆင်ပြေတယ်ဆိုတာ ပြပေးတာပါ။
၄. docker ps – အလုပ်လုပ်နေတဲ့ Container တွေ ကြည့်ခြင်း
ဘာလုပ်တာလဲ?
ဒီ Command က အခုအချိန်မှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ Container တွေကို စာရင်းပြပေးပါတယ်။
ဘယ်လို သုံးမလဲ?
docker psဘာတွေ့ရမလဲ?
သင်ဟာ “hello-world” ကို အခုပဲ ဖွင့်ခဲ့ရင် ဘာမှ မပြပါဘူး။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ “hello-world” က စာပြပြီး ချက်ချင်း ပိတ်သွားလို့ပါ။ ဒါပေမယ့် အလုပ်လုပ်နေတဲ့ Container တွေ ရှိရင် သူတို့ရဲ့ နာမည်၊ ID၊ ဘယ်လောက်ကြာ အလုပ်လုပ်နေပြီလဲ စတဲ့ အချက်တွေ ပြပါလိမ့်မယ်။
အကယ်၍ ပြီးသွားတဲ့ Container တွေပါ ကြည့်ချင်ရင် ဒီလို ရိုက်ပါ။
docker ps -aဒါဆိုရင် “hello-world” Container ကိုပါ တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။
ဥပမာ:
ဒါက သင်ဟာ မုန့်ဖုတ်စက်မှာ ဘယ်မုန့်တွေ ဖုတ်နေလဲ စာရင်းကြည့်တာနဲ့ ဆင်တူပါတယ်။ “docker ps” က အခု ဖုတ်နေတဲ့ မုန့်တွေကို ပြပြီး “docker ps -a” က ပြီးသွားတဲ့ မုန့်တွေပါ ပြပေးတာပါ။
၅. docker images – ရှိတဲ့ Image တွေ ကြည့်ခြင်း
ဘာလုပ်တာလဲ?
ဒီ Command က သင့်ကွန်ပျူတာမှာ ရှိတဲ့ Docker Image တွေကို စာရင်းပြပေးပါတယ်။ Image ဆိုတာ Container ဖန်တီးဖို့ အဆင်သင့် ထုပ်ပိုးထားတဲ့ ပုံစံတွေလို့ မှတ်မိမယ်ထင်ပါတယ်။
ဘယ်လို သုံးမလဲ?
docker imagesဘာတွေ့ရမလဲ?
“hello-world” Image ကို အခုပဲ ဒေါင်းလုပ်ဆွဲခဲ့တာမို့ “hello-world” ဆိုတဲ့ နာမည်နဲ့ အချက်အလက်တွေ (ဥပမာ၊ အရွယ်အစား၊ ဘယ်တုန်းက ဖန်တီးထားတာလဲ) ပြပါလိမ့်မယ်။
ဥပမာ:
ဒါက သင်ဟာ မုန့်ဖုတ်ဖို့ အဆင်သင့် ထုပ်ပိုးထားတဲ့ မုန့်အိတ်တွေ ဘယ်နှစ်အိတ် ရှိလဲ စစ်တာနဲ့ အတူတူပါပဲ။ ဒီ Command က သင့်မှာ Image ဘယ်နှစ်ခု ရှိလဲ ပြပေးတာပါ။
၆. docker pull – Image အသစ် ဒေါင်းလုပ်ဆွဲခြင်း
ဘာလုပ်တာလဲ?
ဒီ Command က Docker Hub ကနေ Image အသစ်တစ်ခုကို ဒေါင်းလုပ်ဆွဲပေးပါတယ်။ “docker run” က Image မရှိရင် ဒေါင်းလုပ်ဆွဲပြီး ဖွင့်ပေးပေမယ့် “docker pull” က ဖွင့်မယ့်အစား ဒေါင်းလုပ်ဆွဲရုံပဲ လုပ်ပါတယ်။
ဘယ်လို သုံးမလဲ?
ဥပမာ၊ “nginx” ဆိုတဲ့ ဝက်ဘ်ဆာဗာ Image ကို ဒေါင်းလုပ်ဆွဲချင်ရင် ဒီလို ရိုက်ပါ။
docker pull nginxဘာတွေ့ရမလဲ?
Downloading လုပ်နေတာကို ပြပြီး ပြီးသွားရင် ဘာမှ မပြတော့ပါဘူး။ ပြီးမှ “docker images” နဲ့ ကြည့်ရင် “nginx” Image ကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။
ဥပမာ:
ဒါက သင်ဟာ မုန့်ဖုတ်ဖို့ ပစ္စည်းအိတ်တစ်အိတ်ကို စျေးဆိုင်ကနေ ဝယ်လာပြီး အိမ်မှာ သိမ်းထားတာနဲ့ ဆင်တူပါတယ်။ ဖုတ်မယ့်အစား အရင် ယူထားရုံပဲ လုပ်တာပါ။
၇. docker run – Container အသစ် ဖွင့်ခြင်း
ဘာလုပ်တာလဲ?
ဒီ Command က Image တစ်ခုကနေ Container တစ်ခု ဖန်တီးပြီး ဖွင့်ပေးပါတယ်။ “hello-world” ကို ဖွင့်ခဲ့ပြီးပြီဆိုတော့ အခု “nginx” ကို စမ်းဖွင့်ကြည့်ရအောင်။
ဘယ်လို သုံးမလဲ?
docker run -d -p 80:80 nginx- “-d” က Container ကို နောက်ကွယ်မှာ အလုပ်လုပ်အောင် လုပ်ပေးပါတယ်။
- “-p 80:80” က သင့်ကွန်ပျူတာရဲ့ Port 80 ကို Container ရဲ့ Port 80 နဲ့ ချိတ်ပေးတာပါ။
ဘာတွေ့ရမလဲ?
ဒါကို ရိုက်ပြီးရင် Container ID တစ်ခု ပြပါလိမ့်မယ်။ ပြီးရင် သင့် ဘရောက်ဇာ (Browser) မှာ “http://localhost” လို့ ရိုက်ကြည့်ပါ။ “Welcome to nginx!” ဆိုတဲ့ စာမျက်နှာ ပေါ်လာရင် အဆင်ပြေပါပြီ။
ဥပမာ:
ဒါက သင်ဟာ မုန့်ဖုတ်အိတ်ကို ဖွင့်ပြီး မုန့်ဖုတ်စက်ထဲ ထည့်ကာ ဖုတ်လိုက်တာနဲ့ အတူတူပါပဲ။ “nginx” Container က ဝက်ဘ်ဆာဗာတစ်ခုကို ဖွင့်ပေးတာမို့ သင်ဟာ ဝက်ဘ်ဆိုက်တစ်ခု စမ်းဖွင့်လိုက်သလို ဖြစ်သွားတာပါ။
၈. docker stop – Container ရပ်ခြင်း
ဘာလုပ်တာလဲ?
ဒီ Command က အလုပ်လုပ်နေတဲ့ Container ကို ရပ်ပေးပါတယ်။
ဘယ်လို သုံးမလဲ?
အရင် “docker ps” နဲ့ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ Container ရဲ့ ID ဒါမှမဟုတ် နာမည်ကို ကြည့်ပါ။ ဥပမာ၊ “nginx” Container ရဲ့ ID က “abc123” ဆိုရင္ ဒီလို ရိုက္ပါ။
docker stop abc123ဘာတွေ့ရမလဲ?
ID ကို ပြန်ပြပြီး Container က ရပ်သွားပါလိမ့်မယ်။ ဘရောက်ဇာမှာ “http://localhost” ကို ပြန်ကြည့်ရင် အလုပ်မလုပ်တော့ပါဘူး။
ဥပမာ:
ဒါက သင်ဟာ မုန့်ဖုတ်စက်ကို ဖုတ်နေရင်း ခဏရပ်လိုက်တာနဲ့ ဆင်တူပါတယ်။ Container ကို ရပ်လိုက်တာပါ။
Docker ကို Install လုပ်ပြီးရင် ဒီအခြေခံ Commands တွေကို စမ်းသုံးကြည့်သင့်ပါတယ်။ အနှစ်ချုပ်အနေနဲ့—
docker --version: Docker ရှိမရှိ၊ ဘယ်ဗားရှင်းလဲ စစ်တယ်။docker info: Docker ရဲ့ အချက်အလက်တွေ ကြည့်တယ်။docker run hello-world: ပထမဆုံး Container စမ်းဖွင့်တယ်။docker ps: အလုပ်လုပ်နေတဲ့ Container တွေ ကြည့်တယ်။docker images: Image တွေ စစ်တယ်။docker pull: Image အသစ် ဒေါင်းလုပ်ဆွဲတယ်။docker run: Container အသစ် ဖွင့်တယ်။docker stop: Container ကို ရပ်တယ်။
ဒီ Command တွေက Docker နဲ့ စတင် ရင်းနှီးဖို့ အခြေခံ အဆင့်တွေပါ။ ဥပမာ၊ သင်ဟာ မုန့်ဖုတ်စက်ကို စမ်းသုံးတဲ့အခါ ဖွင့်တာ၊ ရပ်တာ၊ ပစ္စည်းတွေ ထည့်တာတွေ လုပ်သလို၊ ဒီ Command တွေကလည်း Docker ကို စမ်းသုံးဖို့ အခြေခံ အဆင့်တွေပါပဲ။